Hội Chữ thập đỏ Việt Nam – 80 năm xây dựng, trưởng thành và cống hiến

16/11/2026 - 15:20
Năm 2026 đánh dấu chặng đường 80 năm xây dựng, trưởng thành và phát triển của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam - tổ chức nhân đạo do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, Người là Chủ tịch danh dự đầu tiên của Hội. Từ những ngày đầu thành lập trong bối cảnh đất nước vừa giành được độc lập, trải qua các cuộc kháng chiến, công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đến thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam luôn bền bỉ thực hiện sứ mệnh nhân đạo, góp phần chăm lo sức khỏe, đời sống nhân dân, trợ giúp những người có hoàn cảnh khó khăn và dễ bị tổn thương.

Nhân đạo gắn liền với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc (1946 – 1975)

Ra đời trong bối cảnh đất nước vừa giành được độc lập, Hội Hồng thập tự Việt Nam (nay là Hội Chữ thập đỏ Việt Nam) sớm xác định hoạt động nhân đạo gắn bó mật thiết với vận mệnh dân tộc và những nhu cầu thiết yếu của nhân dân. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp và cuộc đấu tranh thống nhất đất nước, cán bộ, hội viên của Hội tích cực tham gia cứu chữa thương binh, bệnh binh, chăm sóc sức khỏe nhân dân, tổ chức cứu trợ và hỗ trợ những người chịu ảnh hưởng của chiến tranh. Qua những hoạt động thiết thực trong hoàn cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, Hội từng bước khẳng định vai trò của một tổ chức nhân đạo gắn bó với nhân dân, đồng hành cùng đất nước trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Nữ cứu thương Hồng thập tự đưa tù binh Pháp bị thương lên máy bay trở về Hà Nội năm 1950.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cùng với việc phát triển hoạt động trong nước, Hội từng bước mở rộng quan hệ đối ngoại nhân đạo, tăng cường kết nối và hợp tác với Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế. Ngày 05/6/1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi Công hàm tới Chính phủ Liên bang Thụy Sĩ về việc Việt Nam gia nhập bốn Công ước Giơ-ne-vơ năm 1949 về bảo hộ nạn nhân chiến tranh. Đến ngày 04/11/1957, Hội Hồng thập tự Việt Nam được công nhận là thành viên của Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế, mở ra bước phát triển mới trong quan hệ hợp tác quốc tế của Hội, tạo điều kiện tăng cường trao đổi kinh nghiệm và tham gia các hoạt động nhân đạo quốc tế.

Quá trình xây dựng và trưởng thành của Hội tiếp tục được đánh dấu qua các kỳ đại hội. Ngày 19/11/1960, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II được tổ chức tại Hà Nội, Bác sĩ Vũ Đình Tụng tiếp tục được bầu làm Chủ tịch Hội. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III, ngày 15/12/1965, Hội Hồng thập tự Việt Nam chính thức đổi tên thành Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, đánh dấu bước phát triển mới trong quá trình xây dựng tổ chức và khẳng định tên gọi gắn bó với chặng đường phát triển tiếp theo. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV, diễn ra trong hai ngày 10 và 11/12/1971, tiếp tục khẳng định vai trò của Hội trong trợ giúp nhân đạo, chăm sóc sức khỏe nhân dân, hỗ trợ thương binh, nạn nhân chiến tranh và tăng cường hợp tác quốc tế. Ghi nhận những đóng góp của Hội, Nhà nước đã trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhì lần thứ nhất.

Đến năm 1975, sau gần ba thập niên xây dựng và hoạt động trong hoàn cảnh chiến tranh, Hội đã từng bước củng cố tổ chức, mở rộng hoạt động nhân đạo và phát triển quan hệ quốc tế. Những kết quả đạt được không chỉ góp phần chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ người dân chịu ảnh hưởng của chiến tranh, giảm bớt đau thương, mất mát mà còn đặt nền móng cho sự phát triển của Hội trong giai đoạn đất nước thống nhất, khắc phục hậu quả chiến tranh và xây dựng cuộc sống mới.

Hội Hồng thập tự nước Việt Nam dân chủ cộng hòa vận động nhân dân ủng hộ đồng bào miền Nam năm 1962.

Sau ngày đất nước thống nhất: Củng cố tổ chức, mở rộng hoạt động nhân đạo (1975 – 1987)

Sau Đại thắng mùa Xuân năm 1975, đất nước thống nhất, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đứng trước yêu cầu mới: Hợp nhất tổ chức, củng cố lực lượng trên phạm vi cả nước và tham gia khắc phục hậu quả chiến tranh, ổn định đời sống nhân dân. Ngày 31/7/1976, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam và Hội Hồng thập tự Cộng hòa miền Nam Việt Nam được hợp nhất, hình thành tổ chức Hội thống nhất trong cả nước. Đây là bước ngoặt quan trọng, tạo cơ sở để thống nhất phương hướng hoạt động, mở rộng mạng lưới tổ chức và phát huy sức mạnh nhân đạo trong giai đoạn đất nước bước vào công cuộc khôi phục, xây dựng và phát triển.

Trong điều kiện kinh tế – xã hội còn nhiều khó khăn, hậu quả chiến tranh nặng nề, đời sống của một bộ phận nhân dân chưa ổn định, các cấp Hội tập trung trợ giúp gia đình thương binh, liệt sĩ, người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, đồng bào bị thiên tai, kiều bào hồi hương và những người chịu ảnh hưởng của các cuộc xung đột tại khu vực biên giới. Hoạt động của Hội không chỉ dừng ở cứu trợ trước mắt mà còn từng bước hướng tới hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống, cải thiện điều kiện sinh hoạt và phục hồi các công trình phục vụ cộng đồng. Tại nhiều địa phương, Hội vận động nhân dân tham gia tu sửa, xây dựng cầu đường, trường học, trạm y tế; phối hợp với ngành y tế thực hiện các hoạt động phòng bệnh, vệ sinh môi trường, bảo vệ sức khỏe nhân dân và phát triển phong trào trồng, sử dụng cây thuốc nam.

Cùng với hoạt động trợ giúp xã hội và chăm sóc sức khỏe, công tác sơ cấp cứu tiếp tục được quan tâm, với gần 8.000 tổ, đội, trạm cấp cứu được xây dựng tại nhiều địa phương. Phong trào hiến máu nhân đạo từng bước hình thành và phát triển, đặt nền móng cho việc mở rộng hoạt động vận động hiến máu trong những giai đoạn tiếp theo. Hội cũng từng bước quan tâm giải quyết những hậu quả lâu dài của chiến tranh, trong đó có nhu cầu tìm kiếm tin tức thân nhân và đoàn tụ gia đình của những người bị chia cắt, mất liên lạc.

Hội Chữ thập đỏ huyện Bảy Núi, tỉnh An Giang cứu trợ đồng bào biên giới năm 1978.

Một dấu mốc đáng chú ý là năm 1987, Trung ương Hội thành lập Phòng tìm kiếm tin tức thân nhân, góp phần tổ chức hoạt động tìm kiếm, kết nối thông tin và đáp ứng nguyện vọng đoàn tụ của các gia đình có người thân thất lạc do chiến tranh. Sự phát triển của lĩnh vực này cho thấy hoạt động nhân đạo của Hội ngày càng chú trọng hơn đến những nhu cầu cụ thể, lâu dài của con người, bên cạnh các hoạt động cứu trợ và chăm sóc sức khỏe.

Đặc biệt, ngày 07/9/1987, Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa VI ban hành Chỉ thị số 14-CT/TW về “Củng cố tổ chức, phát huy tác dụng tích cực của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam”. Đây là dấu mốc quan trọng, thể hiện sự quan tâm của Đảng đối với công tác nhân đạo và vai trò của Hội trong đời sống xã hội. Chỉ thị tạo cơ sở chính trị để tiếp tục củng cố tổ chức, phát huy vai trò của các cấp Hội và nâng cao hiệu quả hoạt động trong tình hình mới, đồng thời mở ra tiền đề quan trọng cho quá trình đổi mới, phát triển phong trào Chữ thập đỏ trong những năm tiếp theo.

Thời kỳ đổi mới: Đổi mới phương thức hoạt động, phát triển phong trào nhân đạo (1988 – 2007)

Cứu đói đồng bào dân tộc sẽ Tà Nịt, huyện Hướng Hóa, Quảng Trị (1991)

Công cuộc đổi mới đất nước đặt ra những yêu cầu mới đối với hoạt động của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam. Trước những vấn đề xã hội ngày càng đa dạng, Hội từng bước đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, mở rộng các lĩnh vực trợ giúp và tăng cường huy động sự tham gia của toàn xã hội. Hoạt động nhân đạo không chỉ tập trung vào cứu trợ trước mắt mà ngày càng chú trọng chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ người nghèo và các nhóm dễ bị tổn thương, cải thiện đời sống, phòng ngừa rủi ro và giúp người dân từng bước ổn định cuộc sống.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V, diễn ra từ ngày 10 đến 12/3/1988 tại Hà Nội, đã đề ra Chương trình hành động giai đoạn 1988 – 1993 với bốn nội dung trọng tâm: Củng cố, phát triển tổ chức Hội; góp phần chăm sóc sức khỏe nhân dân; tham gia thực hiện chính sách xã hội và cứu trợ nhân đạo; đẩy mạnh hợp tác quốc tế. Giáo sư Nguyễn Trọng Nhân được bầu làm Chủ tịch Hội. Nhân dịp này, Hội được tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất. Những định hướng trên tạo cơ sở để Hội tiếp tục củng cố hệ thống tổ chức, mở rộng hoạt động và đáp ứng tốt hơn nhu cầu trợ giúp của người dân trong điều kiện đất nước đổi mới.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, tổ chức từ ngày 15 đến 17/3/1995, tiếp tục xác định yêu cầu củng cố tổ chức, mở rộng hoạt động và nâng cao hiệu quả công tác nhân đạo. Tổng Bí thư Đỗ Mười được suy tôn làm Chủ tịch danh dự Hội; Giáo sư Nguyễn Trọng Nhân tiếp tục được bầu làm Chủ tịch Hội. Ngày 08/4/1998, tại Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị số 14-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa VI về củng cố tổ chức, phát huy tác dụng tích cực của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, Hội vinh dự đón nhận Huân chương Hồ Chí Minh lần thứ nhất. Phần thưởng cao quý này ghi nhận những đóng góp của Hội trong công tác nhân đạo, chăm sóc sức khỏe nhân dân và trợ giúp người có hoàn cảnh khó khăn, đồng thời thể hiện sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước đối với quá trình xây dựng và trưởng thành của tổ chức Hội. Trong giai đoạn này, các hoạt động nhân đạo ngày càng hướng tới những nhóm đối tượng và vấn đề xã hội cụ thể. Ngày 09/6/1998, Quỹ Bảo trợ nạn nhân chất độc da cam trực thuộc Hội được thành lập, góp phần mở rộng nguồn lực trợ giúp những người chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh. Tháng 12/1999, Trung ương Hội phát động Phong trào “Tết vì người nghèo và nạn nhân chất độc da cam”, tạo nên một hoạt động nhân đạo có sức lan tỏa rộng rãi, huy động sự chung tay của các tổ chức, doanh nghiệp, nhà hảo tâm và cộng đồng để chăm lo Tết cho người nghèo, nạn nhân chất độc da cam và những người có hoàn cảnh khó khăn. Song song với các phong trào quy mô rộng, nhiều mô hình trợ giúp dựa vào cộng đồng được hình thành và phát triển, như “Hũ gạo tình thương”, “Mười người giúp một người”, “Liên gia làm công tác nhân đạo”, “Vì bạn nghèo”, “Tiền lẻ đẻ tiền vàng”, “Nhà nhân đạo”. Các hoạt động hỗ trợ vốn, tạo sinh kế từng bước được chú trọng, giúp người nghèo có thêm điều kiện phát triển kinh tế, cải thiện đời sống và vươn lên bằng chính khả năng của mình. Trong lĩnh vực phòng ngừa, ứng phó thảm họa, Hội từng bước chuyển từ việc chủ yếu cứu trợ sau thiên tai sang kết hợp tuyên truyền, nâng cao nhận thức, hướng dẫn kỹ năng phòng ngừa, hỗ trợ phục hồi đời sống và phát triển các mô hình thích ứng với rủi ro. Các cơ sở chăm sóc, nuôi dạy trẻ khuyết tật, trẻ mồ côi, trung tâm chăm sóc người cao tuổi và các mô hình cung cấp cơm, cháo miễn phí cũng góp phần mở rộng phạm vi trợ giúp, đáp ứng những nhu cầu thiết thực của cộng đồng.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, diễn ra từ ngày 07 đến 09/8/2001, tiếp tục thúc đẩy sự phát triển của tổ chức Hội và phong trào nhân đạo. Chủ tịch nước Trần Đức Lương được suy tôn làm Chủ tịch danh dự; Giáo sư Nguyễn Trọng Nhân tiếp tục giữ chức Chủ tịch Hội. Đến giai đoạn này, tổ chức Hội đã có mặt tại tất cả các tỉnh, thành phố và quận, huyện, với hơn 14.000 tổ chức Hội cơ sở. Sự phát triển về mạng lưới tạo điều kiện để Hội mở rộng hoạt động, đưa các phong trào nhân đạo đến gần hơn với người dân và huy động sự tham gia ngày càng rộng rãi của cộng đồng. Cùng với việc mở rộng hoạt động trong nước, công tác đối ngoại và hợp tác quốc tế tiếp tục được tăng cường, góp phần nâng cao năng lực hoạt động và mở rộng các nguồn lực phục vụ công tác nhân đạo. Những chuyển biến trong giai đoạn này cho thấy Hội từng bước phát triển từ các hoạt động trợ giúp chủ yếu dựa trên vận động, cứu trợ sang các phong trào, cuộc vận động và mô hình có khả năng huy động nguồn lực thường xuyên, hướng tới đúng đối tượng và gắn với nhu cầu thực tế của người dân.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2007 – 2012, diễn ra ngày 28 – 29/6/2007 tại Hà Nội với chủ đề “Chung sức vì nhân đạo”. Nguyên Chủ tịch nước Trần Đức Lương tiếp tục đảm nhiệm cương vị Chủ tịch danh dự; Tiến sĩ Trần Ngọc Tăng được cử làm Chủ tịch Hội. Đại hội xác định yêu cầu tiếp tục giáo dục truyền thống nhân ái, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, kiện toàn hệ thống tổ chức, góp phần chăm lo đời sống và sức khỏe nhân dân, phát huy vai trò nòng cốt của Hội trong sự nghiệp nhân đạo.

Khẳng định vai trò nòng cốt, đổi mới toàn diện và phát triển bền vững (2008 – 2026)

Hộ trợ bò giống cho hộ nghèo.

Từ năm 2008 đến năm 2026, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam từng bước khẳng định vai trò nòng cốt, cầu nối, điều phối trong công tác nhân đạo; đồng thời đổi mới phương thức hoạt động, mở rộng các phong trào trợ giúp và nâng cao năng lực đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người dân. Quá trình phát triển trong giai đoạn này nổi bật trên bốn phương diện: Hoàn thiện cơ sở pháp lý và củng cố tổ chức; đổi mới phương thức trợ giúp và huy động nguồn lực; nâng cao năng lực ứng phó trước các tình huống khẩn cấp; mở rộng hợp tác quốc tế và định hướng phát triển bền vững.

Thứ nhất, hoàn thiện cơ sở pháp lý, củng cố tổ chức và khẳng định vai trò nòng cốt trong công tác nhân đạo. Ngày 03/6/2008, Quốc hội thông qua Luật Hoạt động chữ thập đỏ, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc triển khai các hoạt động chữ thập đỏ tại Việt Nam. Ngày 08/6/2010, Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa X ban hành Chỉ thị số 43-CT/TW về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam”, tiếp tục định hướng củng cố tổ chức và phát huy vai trò của Hội trong tình hình mới. Qua các kỳ Đại hội IX, X và XI, Hội không ngừng hoàn thiện phương hướng hoạt động, nâng cao chất lượng tổ chức, năng lực vận động nguồn lực và tính chuyên nghiệp. Những đóng góp của Hội được Đảng, Nhà nước ghi nhận qua các phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Hồ Chí Minh lần thứ hai năm 2011 và Huân chương Lao động hạng Nhì lần thứ hai nhân dịp kỷ niệm 70 năm thành lập Hội năm 2016.

Thứ hai, đổi mới phương thức trợ giúp, phát triển các phong trào nhân đạo có sức lan tỏa rộng rãi. Cuộc vận động “Mỗi tổ chức, mỗi cá nhân gắn với một địa chỉ nhân đạo”, được phát động toàn quốc năm 2008, góp phần thúc đẩy hình thức trợ giúp có địa chỉ, gắn với nhu cầu cụ thể và sự đồng hành lâu dài với người được trợ giúp. Năm 2018, Hội được cho phép thí điểm tổ chức “Tháng Nhân đạo”; từ năm 2021, hoạt động này được triển khai trên phạm vi toàn quốc vào tháng 5 hằng năm, trở thành cao điểm vận động nguồn lực và lan tỏa tinh thần nhân ái. Từ Tết Quý Mão năm 2023, Phong trào “Tết vì người nghèo và nạn nhân chất độc da cam” được đổi tên thành “Tết Nhân ái”, với mô hình “Tặng quà – Vui Tết”, hướng tới chăm lo Tết thiết thực, phù hợp hơn với nhu cầu và sự tham gia của người thụ hưởng. Cùng với các phong trào trên, Hội tiếp tục phát triển hoạt động chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ sinh kế và trợ giúp các nhóm dễ bị tổn thương, góp phần cải thiện đời sống và bổ trợ cho việc thực hiện chính sách an sinh xã hội.

Thứ ba, nâng cao năng lực ứng phó khẩn cấp, chủ động thích ứng trước những thách thức mới. Trước đại dịch COVID-19, đặc biệt trong năm 2021, các cấp Hội linh hoạt điều chỉnh phương thức hoạt động, hỗ trợ vận chuyển hàng hóa, trang thiết bị y tế, cung cấp bữa ăn cho lực lượng tuyến đầu và người dân tại khu cách ly, phong tỏa; tham gia các hoạt động hỗ trợ phòng, chống dịch và triển khai nhiều hình thức trợ giúp thiết thực. Qua những tình huống khẩn cấp, mạng lưới tổ chức và lực lượng tình nguyện viên tiếp tục phát huy vai trò trong kết nối nguồn lực, tiếp cận người cần trợ giúp và hỗ trợ cộng đồng. Hoạt động của Hội ngày càng hướng tới kết hợp cứu trợ trước mắt với phục hồi đời sống, hỗ trợ sinh kế, nâng cao kỹ năng phòng ngừa rủi ro và tăng cường khả năng tự chủ của người dân.

Thứ tư, mở rộng hợp tác quốc tế, định hướng đổi mới và phát triển bền vững. Năm 2023, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đăng cai tổ chức Hội nghị Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ khu vực châu Á – Thái Bình Dương lần thứ 11 (AP11) tại Hà Nội, với chủ đề “Châu Á – Thái Bình Dương: Sẵn sàng trước thảm họa”. Hội nghị thông qua Tuyên bố Hà Nội về nâng cao năng lực tự cường trước thảm họa, đánh dấu bước phát triển nổi bật trong hoạt động đối ngoại nhân đạo của Hội. Trên cơ sở tổng kết thực tiễn và định hướng lâu dài, Hội xây dựng Chiến lược phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2045, với chủ đề “Đổi mới vì sự phát triển bền vững”, chú trọng phát triển tổ chức Hội địa phương, huy động tình nguyện viên, tăng cường trách nhiệm giải trình, chuyển đổi kỹ thuật số và thúc đẩy hợp tác quốc tế.

Tin liên quan